Zawory w silniku: ssące, wydechowe i oznaczenie 16V
Zawory w silniku czterosuwowym otwierają i zamykają kanały w głowicy. Zawór ssący wpuszcza do cylindra mieszankę lub powietrze, a wydechowy wypuszcza spaliny po suwie pracy.
Budowa zaworu
Zawór ma kształt pręta zakończonego dyskiem, czyli grzybkiem. Pręt to trzonek, który porusza się w prowadnicy. Stożkowa powierzchnia grzybka, zwana przylgnią, przylega do gniazda zaworowego w głowicy i uszczelnia komorę spalania. Wykonuje się go ze stali żarowytrzymałej, zwanej zaworową.
Docisk zapewnia sprężyna śrubowa, zamocowana na końcu trzonka. Otwiera zawór wałek rozrządu, naciskając na trzonek bezpośrednio albo przez popychacz lub dźwigienkę. Kiedy krzywka schodzi, sprężyna zamyka zawór. Sprężyna ma drugie zadanie: pod wpływem sił bezwładności popychacz nie może odrywać się od krzywki.
Czym różni się zawór ssący od wydechowego
Grzybek ssącego bywa większy. Gazy opuszczają cylinder pod nadciśnieniem, a świeży ładunek napływa dzięki podciśnieniu, więc ssący potrzebuje większego przekroju. Różnią się także temperaturą pracy. Zawór ssący jest chłodzony świeżym ładunkiem i przy długiej pracy z pełną mocą osiąga 450-550°C. Wydechowy omywają spaliny i grzeje się nawet do 750°C.
Dlatego zawory wydechowe robi się ze stali żaroodpornych. Czasem trzonek jest wydrążony i wypełniony sodem. Sód topi się w temperaturze 96°C, więc w pracującym silniku jest płynny, przelewa się wewnątrz trzonka razem z ruchem zaworu i odprowadza ciepło od grzybka.
Co znaczy 16V
Liczba przed literą V to łączna liczba zaworów. Czterocylindrowe 8V ma po dwa zawory na cylinder, a 16V po cztery: dwa ssące i dwa wydechowe. Silniki 12V mają po trzy zawory na cylinder. Układ wielozaworowy zaczęto stosować od późnych lat 80., żeby zmniejszyć opory ssania i wydechu, a przez to zwiększyć moc.
Układ z dwoma wałkami rozrządu w głowicy opisuje hasło DOHC.
Wypalenie zaworu
Wypalony zawór ma uszkodzoną powierzchnię roboczą po wysokiej temperaturze, złym spalaniu albo długiej nieszczelności. Najczęściej dotyczy wydechowych. Objawy to nierówna praca na biegu jałowym, zapach spalonego oleju, dymienie i niskie sprężanie na jednym lub kilku cylindrach.
Spadek sprężania nie dowodzi jeszcze zaworu, bo ciśnienie może uciekać także przez pierścienie tłokowe lub uszczelkę pod głowicą. Pomiar kompresji wskazuje cylinder, ale przyczynę ustala warsztat.
Luz zaworowy i uszczelniacze
Regulacją luzu między zaworem a wałkiem zajmuje się poradnik o regulacji zaworów, a układy z hydrauliką opisuje tekst o popychaczach zaworowych. Przy trzonkach pracują jeszcze uszczelniacze zaworowe, a ruch zaworów steruje wałek rozrządu.