VTEC Hondy: dwa profile krzywek przełączane olejem
VTEC (ang. Variable Valve Timing and Lift Electronic Control) to system Hondy, który po przekroczeniu zadanych obrotów przełącza zawory z łagodnej krzywki na ostrzejszą, o większym wzniosie i dłuższym otwarciu. Dzięki temu ten sam silnik pracuje spokojnie na niskich obrotach i oddaje moc na wysokich.
Jak działa przełączanie
Na każdą parę zaworów przypadają trzy dźwignie i trzy krzywki. Dwie zewnętrzne mają niski wznios i sterują zaworami przy niskich i średnich obrotach. Środkowa, o wysokim wzniosie, obraca się wtedy luzem, bo jej dźwignia nie jest połączona z zaworami.
Gdy sterownik uzna, że czas przełączyć silnik, kieruje ciśnienie oleju do hydraulicznych kołków wewnątrz dźwigni. Kołki wsuwają się i łączą wszystkie trzy dźwignie w jedną. Od tej chwili ruchem obu zaworów rządzi krzywka środkowa: zawory otwierają się wcześniej, zamykają później i unoszą się wyżej. Gdy obroty spadają, sprężyny cofają kołki i układ wraca do łagodnego profilu.
Początek: silnik B16A
System zadebiutował w 1989 r. w silniku B16A. Integrę z tą jednostką zaprezentowano 19 kwietnia, a Civica i CR-X we wrześniu. Czterocylindrowy motor 1,6 l z dwoma wałkami w głowicy (więcej w haśle DOHC) osiągał 160 KM przy 7600 obr./min, czyli 100 KM z litra bez doładowania. Honda określa ten układ jako pierwszy na świecie mechanizm, który zmienia jednocześnie fazę i wznios zaworów. Poprzedni silnik ZC dawał 120 KM przy 6300 obr./min.
Honda i-VTEC i inne odmiany
W silnikach SOHC system działa tylko na zaworach dolotowych.
Odmiana VTEC-E z Civica VX z 1992 r. służy oszczędzaniu: poniżej 2500 obr./min 16-zaworowy silnik 1,5 l pracuje jak 12-zaworowy, bo jeden zawór dolotowy na cylinder pozostaje prawie zamknięty.
Od początku XXI w. Honda produkuje silniki oznaczone i-VTEC. Łączą one klasyczny układ z VTC, który płynnie przestawia wałek dolotowy względem wału korbowego za pomocą oleju w kole napędowym. Sam VTC, ściśle rzecz biorąc, nie przełącza krzywek, bo nie zmienia wzniosu ani czasu otwarcia zaworów, tylko ich fazę. Rozwiązanie BMW z hasła Valvetronic działa inaczej: zmienia wznios płynnie, a nie skokowo. Ogólne zasady przesuwania faz wyjaśnia poradnik o zmiennych fazach rozrządu.
Przykłady
Jednym z najbardziej znanych silników z tym układem jest F20C w Hondzie S2000 z 2000 r.: 2,0 l, 240 KM i granica obrotów 9000 obr./min, czyli 120 KM z litra bez doładowania. System trafił też do silników z turbosprężarką, na przykład K20C1 w Civicu Type R. Same wałki rozrządu opisuje poradnik o wałku rozrządu, a układy z czterema zaworami na cylinder poradnik o silniku 16V.