Chip tuning: co zmienia się w sterowniku i co na to prawo
Chip tuning to zmiana oprogramowania sterownika silnika, w której przepisuje się mapy opisujące pracę jednostki. Polskie przepisy nie zakazują samej zmiany map, ale pojazd musi nadal spełniać warunki techniczne, a dane w dowodzie rejestracyjnym zgadzać się ze stanem faktycznym.
Które mapy się zmienia
Sterownik wylicza pracę silnika z tablic wartości. Tuner modyfikuje dawkę i czas wtrysku, kąt wyprzedzenia zapłonu w silnikach benzynowych, ciśnienie doładowania, limity momentu obrotowego, a w dieslach także ciśnienie w szynie Common Rail. Zabieg bywa nazywany remapem albo flash tuningiem.
Mapa jest pisana pod określone paliwo. W doładowanym benzyniaku zaprojektowanym pod benzynę 98 tankowanie 95 grozi spalaniem stukowym, o którym mówi tekst o liczbie oktanowej. Podniesione doładowanie wypycha też turbosprężarkę poza zakres, który przewidział producent: powietrze jest gorętsze, a wirnik kręci się szybciej. Pracę zaworu upustowego opisuje hasło wastegate.
Co mówi prawo
Art. 66 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymaga, żeby pojazd był tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, by nie zagrażał bezpieczeństwu, nie powodował hałasu ponad dozwolony poziom i nie wydzielał szkodliwych substancji ponad dopuszczalne wielkości. Przepis nie ma progu typu plus kilkanaście koni mechanicznych. Liczy się skutek: mapa, po której auto przekracza limity hałasu albo emisji, narusza tę regułę.
Plik z mapą nie ma własnej homologacji. Homologację typu uzyskuje producent dla pojazdu w seryjnej konfiguracji, a indywidualna zmiana kalibracji nie dostaje równoważnego dokumentu.
Dowód rejestracyjny i badanie techniczne
Jeśli zmiana powoduje, że dane w dowodzie rejestracyjnym przestają odpowiadać stanowi faktycznemu (dotyczy to na przykład mocy maksymalnej w polu P.2), właściciel ma 30 dni na zawiadomienie starosty na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2. Pojazd w takiej sytuacji podlega badaniu technicznemu według art. 81. Zasady tego badania opisuje poradnik o badaniu technicznym pojazdu.
Przy większej zmianie mocy przydaje się dokumentacja z hamowni, która pokazuje stan przed zmianą i po niej. Samo oprogramowanie diagnosta na stacji zwykle nie porównuje z wersją fabryczną.
Gwarancja producenta
Warunki gwarancji mogą wyłączać odpowiedzialność producenta za skutki modyfikacji oprogramowania silnika. Serwis autoryzowany wykrywa zmianę, porównując identyfikator oprogramowania z bazą producenta, odczytując licznik programowania sterownika i sprawdzając sumy kontrolne kalibracji. Powrót do mapy seryjnej przed wizytą nie daje pewności, bo ślady mogą zostać w liczniku. Rękojmia dotyczy sprzedawcy i działa na innych zasadach niż gwarancja.
Przed badaniem technicznym po zmianie mapy zaleca się pełną diagnostykę OBD, czyli odczyt błędów i gotowości monitorów, którą wykonuje się interfejsem diagnostycznym. Podstawowe pojęcia opisują teksty o mocy silnika i momencie obrotowym.