Bądź na bieżąco

Czego szukasz?

automatyczna skrzynia biegów
automatyczna skrzynia biegów

Samochody

Automatyczna skrzynia biegów, czyli wygoda ruszania i komfort poruszania się w jednym!

Samochód może być wyposażony w manualną lub automatyczną skrzynię biegów. Dla zwiększania komfortu jazdy kierowcy, producenci nowych aut coraz częściej wyposażają je właśnie w skrzynie automatyczne. Jak działa takie rozwiązanie? Czym różni się ono od skrzyni tradycyjnej, manualnej?

Czym jest automatyczna skrzynia biegów?

W samochodach z manualną skrzynią biegów dla zmiany przełożenia podczas jazdy konieczna jest twoja aktywność – musisz popchnąć delikatnie gałkę w odpowiednim kierunku. Natomiast skrzynia automatyczna, nazywana również automatem, w sposób samoczynny zmienia przełożenia w trakcie jazdy. Kierowca nie musi się tym zajmować, co ułatwia koncentrację na tym, co się dzieje na drodze. To z kolei ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i dynamikę jazdy.  

Kilka słów na temat historii skrzyni biegów 

Pierwszą skrzynię biegów, jeszcze nie automatyczną, a manualną stworzył francuski konstruktor Rene Panhard w 1891 roku. Wówczas była to zaledwie 3-stopniowa skrzynia, która została zamontowana do silnika o pojemności 1,2 l w układzie V, z dwoma cylindrami. Zbudowana była z 2 wałków z kołami zębatymi o prostych zębach i różnej średnicy. Każda zmiana przełożenia z wykorzystaniem nowego urządzenia motoryzacyjnego odbywała się za pomocą kół zębatych, które przesuwały się wzdłuż osi wałka i zazębieniu z kołem zamontowanym na sąsiednim wałku. Napęd z kolei przekazywany był przy użyciu przekładni łańcuchowej na koła tylne. Kierowca musiał wykazać się dużymi umiejętnościami, by zmienić bieg, a wszystko przez to, że pierwotne skrzynie nie miały synchronizatorów.

Droga ku doskonałości, czyli jak powstała skrzynia automatyczna

Pierwsza, automatyczna skrzynia biegów powstała w 1904 roku w Bostonie w USA, w warsztacie należącym do braci Sturtevant. Konstruktorzy wyposażyli ją w dwa biegi do przodu a do jej działania wykorzystali siłę odśrodkową. Zmiana przełożenia z niższego na wyższy następowała właściwie samoczynnie, podczas wzrostu obrotów silnika. Kiedy te obroty spadały, mechanizm skrzyni automatycznej sam zrzucał bieg na niższy. Pierwotna konstrukcja automatycznej skrzyni biegów okazała się niedoskonała i często zawodziła, głównie z powodu wykorzystania przy jej budowie niskiej jakości materiałów.

Zobacz też:
Najsłynniejsze wyścigi samochodowe na świecie

Duży wkład w rozwój automatów w samochodach miał Henry Ford, który zbudował model T pojazdu i przy okazji zaprojektował planetarną skrzynię biegów z dwoma przełożeniami w przód oraz z biegiem wstecznym. Sterowanie nią trudno nazwać całkowicie zautomatyzowanym, ponieważ kierowca obsługiwał biegi pedałami, ale to było po prostu łatwiejsze. W tym czasie automatyczne skrzynie biegów były uproszczone, a w ich skład wchodziło sprzęgło hydrauliczne i przekładnia planetarna.

Półautomatyczną, sekwencyjną skrzynię biegów, która wykorzystywała tradycyjne sprzęgło i przekładnię planetarną sterowaną hydraulicznie, wynalazł w okresie międzywojennym General Motors i REO. Z kolei marka Chrysler stworzyła konstrukcję wykorzystującą samoczynne sprzęgło hydrauliczne i mechaniczną przekładnię. Samochód pozbawiono jednego z pedałów, ale pozostawiono drążek zmiany biegów. Skrzynie typu Selespeed czy Tiptronic powstały na bazie rozwiązań półautomatycznych.

Hydra-matic, czyli pierwsza skrzynia automatyczna hydrauliczna

Pierwszą, która doczekała się masowej produkcji była skrzynia automatyczna hydrauliczna – hydra-matic. Wyposażano w nią samochody osobowe. Charakteryzowała się tym, że miała cztery przełożenia oraz bieg wsteczny. Pod względem konstrukcyjnym miała przekładnię planetarną i hydrauliczne sprzęgło, dzięki czemu nie było potrzeby jego odłączania. 

W maju 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej, koncern General Motors zastosował automatyczną skrzynię biegów – Hydra-matic w marce Oldsmobile do samochodów z roku modelowego 1940. Przekładnia ta stała się wyposażeniem opcjonalnym już rok później w pojazdach osobowych marki Cadillac. Okazało się, że klienci chętnie kupowali samochody z automatyczną skrzynią biegów, dlatego GM zaczęło sprzedawać licencję na skrzynię hydrauliczną. Kupiły ją takie marki, jak: Rolls Royce, Lincoln, Bentley czy Nash. Po wojnie w 1948 roku Hydra-matic stała się opcją do wyboru w modelach Pontiaca. 

Inne rozwiązania zastosowane w automatycznych skrzyniach biegów 

Chevrolet i Buick nie skorzystali z licencji GM, ale opracowali własne skrzynie. Buick stworzył Dynaflow z przemiennikiem momentu obrotowego zamiast sprzęgła hydraulicznego. Chevrolet zaś zastosował konstrukcję Powerglide, która wykorzystywała dwubiegowy konwerter momentu obrotowego i hydrauliczną przekładnię planetarną.

Po początkowych rozmowach ze Studebakerem o możliwości zakupu licencji na automatyczną skrzynię DG, Ford stworzył swoją licencję – Ford-O-Matic z 3 biegami w przód i jednym biegiem wstecznym, która wykorzystywała zintegrowany przemiennik momentu obrotowego i przekładnię planetarną.

Rozwój automatycznej skrzyni biegów przyspieszył w 1980 roku, a przyczynił się do tego Harry Webster z Automotive Products, który wpadł na pomysł, by użyć podwójnego sprzęgła. Dwusprzęgłowa skrzynia DSG likwiduje przemiennik momentu obrotowego, który stosowany był w konwencjonalnych automatach z przekładnią epicykliczną. Obecnie dostepne są rozwiązania wykorzystujące przekładnie z podwójnym sprzęgłem wielotarczowym skąpanym w oleju. Dostępne są także wersje z tzw. suchym sprzęgłem. Pierwszym, seryjnie produkowanym samochodem ze skrzynią DSG był Volkswagen Golf Mk4 R32 z 2003 roku.

Zobacz też:
Honda CR-V 2022 – co zmieniono w hybrydowym SUV-ie japońskiego producenta?

Jak działa automatyczna skrzynia biegów?

Współcześnie montowane w samochodach różnych marek skrzynie automatyczne, nazywane automatami samoczynnie zmieniają biegi. Kierowca nie musi tego robić ręcznie, dlatego może płynnie jeździć autem, bez konieczności kontrolowania przełożenia względem aktualnie osiąganych obrotów silnika.

Samochody z automatyczną skrzynią biegów mają tylko dwa pedały – hamulec i gaz. Sprzęgło nie jest potrzebne dzięki wykorzystaniu rozwiązania hydrokinetycznego, które obsługiwane jest przez automat.

Jak uniknąć usterek i konieczności naprawy automatycznych skrzyń biegów? 

Przy zastosowaniu się do kilku podstawowych zasad korzystania z automatu, unikniesz typowych awarii. Aby naprawa automatycznej skrzyni biegów nie stała się koniecznością:

  • nie przełączaj zbyt szybko i gwałtownie biegów;
  • przed wrzuceniem biegu wstecznego zatrzymaj auto całkowicie i dopiero wybierz położenie R (bieg wsteczny). Skrzynia zaskoczy bardzo szybko i będziesz mógł docisnąć pedał gazu, by ruszyć samochodem do tyłu;
  • zatrzymaj auto, jeśli wybierasz inną pozycję skrzyni automatycznej – P (tryb parkingowy), która przeznaczona jest do postoju samochodu po zatrzymaniu go na parkingu albo pozycję N (neutralną) podczas jazdy.

Jeśli gwałtownie wciskasz pedał przyspieszenia podczas jazdy lub ruszania, szkodzisz swojej automatycznej skrzyni biegów. Takie działanie może doprowadzić do przedwczesnego zużycia skrzyni.

Wymiana oleju w skrzyni automatycznej

Podczas eksploatacji automatycznej skrzyni biegów pamiętaj, aby na bieżąco kontrolować poziom oleju. Wymiana oleju w skrzyni automatycznej powinna odbywać się w okresie przewidzianym i wskazanym przez producenta samochodu. Dlaczego jest to tak istotne? Otóż, jeśli pozostawisz zużyty olej zbyt długo albo jego poziom będzie niepokojąco niski, może to doprowadzić do zatarcia elementów przekładni i awarii. Naprawa automatycznych skrzyń biegów w takiej sytuacji narazi cię najprawdopodobniej na wysokie koszty.

Pamiętaj, by wybierać odpowiednie, dedykowane oleje do automatycznej skrzyni biegów. 

Jak uniknąć uszkodzenia skrzyni w trakcie holowania automatu?

Kolejny problem może wywołać holowanie automatu na nieprawidłowym biegu. Musisz wiedzieć, że nawet w pozycji N, czyli neutralnej, automatyczna skrzynia nadal pracuje, ale już wyłączony jest jej układ smarowania. Jak zapewne się domyślasz, prowadzi to do przegrzania się elementów skrzyni i do ich awarii. Przed rozpoczęciem holowania samochodu wyposażonego w automat zajrzyj do jego instrukcji, by wiedzieć jak to zrobić prawidłowo. Holowanie automatu jest możliwe, ale na niewielkich dystansach i z prędkością nieprzekraczającą około 50 km/h.

Zobacz też:
Samochody poleasingowe - na co zwrócić uwagę przy kupnie używanego auta?

Pasję do motoryzacji zaszczepili mu ojciec i dziadek. Od najmłodszych lat przyglądał się ich pracy w przydomowym warsztacie samochodowym. Kultywuje tradycje rodzinne i zajmuje się naprawą i renowacją starych, klasycznych pojazdów. W wolnych chwilach majsterkuje i pomaga znajomym w wyborze najlepszego auta.

1 Comment

1 Comment

  1. Radosław

    22 kwietnia 2021 at 20:28

    Posiadam samochód z automatyczną skrzynią biegów i nie wyobrażam sobie w tym momencie innej sytuacji. Ludzie mówią, że lepiej prowadzi się samochód, jeśli ten ma manualną skrzynię, ale ja jestem chyba nieco leniwy 🙂

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

Sprawdź także

zakaz wyprzedzania

Znaki drogowe

Znaki zakazu są ustawiane po to, aby lepiej organizować ruch w konkretnym obszarze. Dzięki temu użytkownicy drogi dokładnie wiedzą, jakie manewry są dozwolone, a...

podsterownośćpodsterowność

Samochody

Chyba każdemu z nas zdarzyło się wpaść w poślizg - nie tylko zimą. Od reakcji kierowcy zależy, czy uda się wyprowadzić pojazd na właściwą...

montaż oponmontaż opon

Opony

Niezależnie od tego, czy mowa o oponach nowych czy używanych, zimowych czy letnich, od ich poprawnego montażu zależy w ogromnej mierze bezpieczeństwo i zachowanie...

ranking opon letnichranking opon letnich

Opony

Każdego roku kierowcy stają przed wyzwaniem, jakim jest wybór opon do swojego samochodu. Producenci prześcigają się w oferowaniu bezpieczniejszych, ekonomiczniejszych i dających więcej radości...

wskaźnik zużycia oponywskaźnik zużycia opony

Opony

Zadbane oraz regularnie wymianie opony to klucz do bezpiecznej i komfortowej jazdy. Skąd możesz wiedzieć, jaki jest ich stan w aucie? Świadczy o tym...

etykieta oponyetykieta opony

Opony

Kupno nowych opon do swojego samochodu nie jest wcale takie łatwe – m.in. z uwagi na ogromny wybór na rynku. W podjęciu świadomej decyzji...

opony premiumopony premium

Opony

Opony klasy premium to ogumienie z najwyższej półki, które charakteryzuje się doskonałymi parametrami oraz wykorzystuje nowatorskie rozwiązania. Sprawdź, czym się wyróżniają oraz czy naprawdę...

Opony

Odpowiednie ciśnienie w oponach jest kluczowe nie tylko dla komfortu podróżnych, ale także dla efektywnej pracy hamulców czy ograniczenia zużycia paliwa. Pompowanie kół azotem...

klasy oponklasy opon

Opony

Samochodowe opony różnią się od siebie nie tylko rozmiarem, sezonem czy przeznaczeniem, ale również klasą. Daje to możliwość lepszego dopasowania ogumienia do swoich potrzeb,...

szerokość oponyszerokość opony

Opony

Jakakolwiek decyzja o zmianie szerokości opony może mieć dalekosiężne skutki wpływające na komfort jazdy zachowanie samochodu na drodze, efektywność hamowania czy zużycie paliwa. O...

Zobacz także

aquaplaningaquaplaning

Samochody

Zdarzyło ci się poczuć pogorszenie stabilności samochodu i komfortu prowadzenia podczas przejeżdżania przez dużą kałużę? Jeśli tak, to doświadczyłeś zjawiska znanego jako aquaplaning. Warto...

jakie opony letniejakie opony letnie

Porady

Wielu kierowców co kilka lat zastanawia się, jakie opony letnie wybrać. Choć rynek nasycony jest różnymi modelami, a możliwości jest bardzo dużo, łatwo w...

bieżnik oponybieżnik opony

Samochody

Sprawdzenie głębokości bieżnika to najskuteczniejsza i najłatwiejsza metoda oceniania jakości ogumienia w samochodzie. Dlaczego bieżnik opony jest tak ważny? Sprawdź, a także dowiedz się,...

indeks nośności oponyindeks nośności opony

Samochody

Wśród licznych oznaczeń, które znajdują się na ogumieniu samochodowym, jest indeks nośności opony. Pośród wielu informacji ta dla wielu kierowców jest najbardziej enigmatyczna. Dowiedz...

suv do 40 tyssuv do 40 tys

Samochody

Samochody typu kombi wypierane są z rynku przez większe i bardziej funkcjonalne auta. Porównaliśmy najpopularniejsze pojazdy segmentu SUV do 40 tys. Przeczytaj artykuł i...

silnik v4silnik v4

Samochody

Dlaczego silnik V4 jest tak rzadko montowany w samochodach? Konstrukcje tego typu mają wiele zalet, jednak motory widlaste o oznaczeniu V montowane są głównie...

suv do 30 tyssuv do 30 tys

Samochody

Uterenowione auta rodzinne od lat cieszą się rosnącą popularnością i zwiększa się ich udział w sprzedaży na rynku pierwotnym. Dzięki czemu masz do wyboru...

Podróż samochodem z dzieckiemPodróż samochodem z dzieckiem

Porady

Dla wielu rodziców podróż samochodem wraz z dziećmi to nie lada wyzwanie. Nic dziwnego, ponieważ mali ludzie są nie tylko ekstremalnie ciekawi świata, ale...