Bądź na bieżąco

Czego szukasz?

automatyczna skrzynia biegów
automatyczna skrzynia biegów

Samochody

Automatyczna skrzynia biegów, czyli wygoda ruszania i komfort poruszania się w jednym!

Samochód może być wyposażony w manualną lub automatyczną skrzynię biegów. Dla zwiększania komfortu jazdy kierowcy, producenci nowych aut coraz częściej wyposażają je właśnie w skrzynie automatyczne. Jak działa takie rozwiązanie? Czym różni się ono od skrzyni tradycyjnej, manualnej?

Czym jest automatyczna skrzynia biegów?

W samochodach z manualną skrzynią biegów dla zmiany przełożenia podczas jazdy konieczna jest twoja aktywność – musisz popchnąć delikatnie gałkę w odpowiednim kierunku. Natomiast skrzynia automatyczna, nazywana również automatem, w sposób samoczynny zmienia przełożenia w trakcie jazdy. Kierowca nie musi się tym zajmować, co ułatwia koncentrację na tym, co się dzieje na drodze. To z kolei ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i dynamikę jazdy.  

Kilka słów na temat historii skrzyni biegów 

Pierwszą skrzynię biegów, jeszcze nie automatyczną, a manualną stworzył francuski konstruktor Rene Panhard w 1891 roku. Wówczas była to zaledwie 3-stopniowa skrzynia, która została zamontowana do silnika o pojemności 1,2 l w układzie V, z dwoma cylindrami. Zbudowana była z 2 wałków z kołami zębatymi o prostych zębach i różnej średnicy. Każda zmiana przełożenia z wykorzystaniem nowego urządzenia motoryzacyjnego odbywała się za pomocą kół zębatych, które przesuwały się wzdłuż osi wałka i zazębieniu z kołem zamontowanym na sąsiednim wałku. Napęd z kolei przekazywany był przy użyciu przekładni łańcuchowej na koła tylne. Kierowca musiał wykazać się dużymi umiejętnościami, by zmienić bieg, a wszystko przez to, że pierwotne skrzynie nie miały synchronizatorów.

Droga ku doskonałości, czyli jak powstała skrzynia automatyczna

Pierwsza, automatyczna skrzynia biegów powstała w 1904 roku w Bostonie w USA, w warsztacie należącym do braci Sturtevant. Konstruktorzy wyposażyli ją w dwa biegi do przodu a do jej działania wykorzystali siłę odśrodkową. Zmiana przełożenia z niższego na wyższy następowała właściwie samoczynnie, podczas wzrostu obrotów silnika. Kiedy te obroty spadały, mechanizm skrzyni automatycznej sam zrzucał bieg na niższy. Pierwotna konstrukcja automatycznej skrzyni biegów okazała się niedoskonała i często zawodziła, głównie z powodu wykorzystania przy jej budowie niskiej jakości materiałów.

Duży wkład w rozwój automatów w samochodach miał Henry Ford, który zbudował model T pojazdu i przy okazji zaprojektował planetarną skrzynię biegów z dwoma przełożeniami w przód oraz z biegiem wstecznym. Sterowanie nią trudno nazwać całkowicie zautomatyzowanym, ponieważ kierowca obsługiwał biegi pedałami, ale to było po prostu łatwiejsze. W tym czasie automatyczne skrzynie biegów były uproszczone, a w ich skład wchodziło sprzęgło hydrauliczne i przekładnia planetarna.

Półautomatyczną, sekwencyjną skrzynię biegów, która wykorzystywała tradycyjne sprzęgło i przekładnię planetarną sterowaną hydraulicznie, wynalazł w okresie międzywojennym General Motors i REO. Z kolei marka Chrysler stworzyła konstrukcję wykorzystującą samoczynne sprzęgło hydrauliczne i mechaniczną przekładnię. Samochód pozbawiono jednego z pedałów, ale pozostawiono drążek zmiany biegów. Skrzynie typu Selespeed czy Tiptronic powstały na bazie rozwiązań półautomatycznych.

Hydra-matic, czyli pierwsza skrzynia automatyczna hydrauliczna

Pierwszą, która doczekała się masowej produkcji była skrzynia automatyczna hydrauliczna – hydra-matic. Wyposażano w nią samochody osobowe. Charakteryzowała się tym, że miała cztery przełożenia oraz bieg wsteczny. Pod względem konstrukcyjnym miała przekładnię planetarną i hydrauliczne sprzęgło, dzięki czemu nie było potrzeby jego odłączania. 

W maju 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej, koncern General Motors zastosował automatyczną skrzynię biegów – Hydra-matic w marce Oldsmobile do samochodów z roku modelowego 1940. Przekładnia ta stała się wyposażeniem opcjonalnym już rok później w pojazdach osobowych marki Cadillac. Okazało się, że klienci chętnie kupowali samochody z automatyczną skrzynią biegów, dlatego GM zaczęło sprzedawać licencję na skrzynię hydrauliczną. Kupiły ją takie marki, jak: Rolls Royce, Lincoln, Bentley czy Nash. Po wojnie w 1948 roku Hydra-matic stała się opcją do wyboru w modelach Pontiaca. 

Inne rozwiązania zastosowane w automatycznych skrzyniach biegów 

Chevrolet i Buick nie skorzystali z licencji GM, ale opracowali własne skrzynie. Buick stworzył Dynaflow z przemiennikiem momentu obrotowego zamiast sprzęgła hydraulicznego. Chevrolet zaś zastosował konstrukcję Powerglide, która wykorzystywała dwubiegowy konwerter momentu obrotowego i hydrauliczną przekładnię planetarną.

Po początkowych rozmowach ze Studebakerem o możliwości zakupu licencji na automatyczną skrzynię DG, Ford stworzył swoją licencję – Ford-O-Matic z 3 biegami w przód i jednym biegiem wstecznym, która wykorzystywała zintegrowany przemiennik momentu obrotowego i przekładnię planetarną.

Rozwój automatycznej skrzyni biegów przyspieszył w 1980 roku, a przyczynił się do tego Harry Webster z Automotive Products, który wpadł na pomysł, by użyć podwójnego sprzęgła. Dwusprzęgłowa skrzynia DSG likwiduje przemiennik momentu obrotowego, który stosowany był w konwencjonalnych automatach z przekładnią epicykliczną. Obecnie dostepne są rozwiązania wykorzystujące przekładnie z podwójnym sprzęgłem wielotarczowym skąpanym w oleju. Dostępne są także wersje z tzw. suchym sprzęgłem. Pierwszym, seryjnie produkowanym samochodem ze skrzynią DSG był Volkswagen Golf Mk4 R32 z 2003 roku.

Jak działa automatyczna skrzynia biegów?

Współcześnie montowane w samochodach różnych marek skrzynie automatyczne, nazywane automatami samoczynnie zmieniają biegi. Kierowca nie musi tego robić ręcznie, dlatego może płynnie jeździć autem, bez konieczności kontrolowania przełożenia względem aktualnie osiąganych obrotów silnika.

Samochody z automatyczną skrzynią biegów mają tylko dwa pedały – hamulec i gaz. Sprzęgło nie jest potrzebne dzięki wykorzystaniu rozwiązania hydrokinetycznego, które obsługiwane jest przez automat.

Jak uniknąć usterek i konieczności naprawy automatycznych skrzyń biegów? 

Przy zastosowaniu się do kilku podstawowych zasad korzystania z automatu, unikniesz typowych awarii. Aby naprawa automatycznej skrzyni biegów nie stała się koniecznością:

  • nie przełączaj zbyt szybko i gwałtownie biegów;
  • przed wrzuceniem biegu wstecznego zatrzymaj auto całkowicie i dopiero wybierz położenie R (bieg wsteczny). Skrzynia zaskoczy bardzo szybko i będziesz mógł docisnąć pedał gazu, by ruszyć samochodem do tyłu;
  • zatrzymaj auto, jeśli wybierasz inną pozycję skrzyni automatycznej – P (tryb parkingowy), która przeznaczona jest do postoju samochodu po zatrzymaniu go na parkingu albo pozycję N (neutralną) podczas jazdy.

Jeśli gwałtownie wciskasz pedał przyspieszenia podczas jazdy lub ruszania, szkodzisz swojej automatycznej skrzyni biegów. Takie działanie może doprowadzić do przedwczesnego zużycia skrzyni.

Wymiana oleju w skrzyni automatycznej

Podczas eksploatacji automatycznej skrzyni biegów pamiętaj, aby na bieżąco kontrolować poziom oleju. Wymiana oleju w skrzyni automatycznej powinna odbywać się w okresie przewidzianym i wskazanym przez producenta samochodu. Dlaczego jest to tak istotne? Otóż, jeśli pozostawisz zużyty olej zbyt długo albo jego poziom będzie niepokojąco niski, może to doprowadzić do zatarcia elementów przekładni i awarii. Naprawa automatycznych skrzyń biegów w takiej sytuacji narazi cię najprawdopodobniej na wysokie koszty. 

Pamiętaj, by wybierać odpowiednie, dedykowane oleje do automatycznej skrzyni biegów. 

Jak uniknąć uszkodzenia skrzyni w trakcie holowania automatu?

Kolejny problem może wywołać holowanie automatu na nieprawidłowym biegu. Musisz wiedzieć, że nawet w pozycji N, czyli neutralnej, automatyczna skrzynia nadal pracuje, ale już wyłączony jest jej układ smarowania. Jak zapewne się domyślasz, prowadzi to do przegrzania się elementów skrzyni i do ich awarii. Przed rozpoczęciem holowania samochodu wyposażonego w automat zajrzyj do jego instrukcji, by wiedzieć jak to zrobić prawidłowo. Holowanie automatu jest możliwe, ale na niewielkich dystansach i z prędkością nieprzekraczającą około 50 km/h.

Autor:

Pasję do motoryzacji zaszczepili mu ojciec i dziadek. Od najmłodszych lat przyglądał się ich pracy w przydomowym warsztacie samochodowym. Kultywuje tradycje rodzinne i zajmuje się naprawą i renowacją starych, klasycznych pojazdów. W wolnych chwilach majsterkuje i pomaga znajomym w wyborze najlepszego auta.

1 Comment

1 Comment

  1. Radosław

    22 kwietnia 2021 at 20:28

    Posiadam samochód z automatyczną skrzynią biegów i nie wyobrażam sobie w tym momencie innej sytuacji. Ludzie mówią, że lepiej prowadzi się samochód, jeśli ten ma manualną skrzynię, ale ja jestem chyba nieco leniwy 🙂

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Sprawdź także

Ciekawostki

Każdy pasjonat motoryzacji z całą pewnością chce być na bieżąco z nowinkami branżowymi, a także stale poszerzać swoją wiedzę na tematy, które go interesują....

Wiadomości

Świetny weekend zanotował w Pradze Maciej Janowski. Na Markecie polski żużlowiec był bezkonkurencyjny w piątek, natomiast w niedzielę lepszy był jedynie Artiom Łaguta. Dzięki...

Wiadomości

Lewis Hamilton wygrał niedzielny wyścig o Grand Prix Wielkiej Brytanii. Zawodnik Mercedesa był szybszy od Charlesa Leclerca i Valtteriego Bottas, którzy z kolei wyprzedzili...

Samochody

Flokowanie ma nadać wnętrzu auta nowego stylu i je odświeżyć. To nakładanie drobnych włosków na konkretną część pojazdu. W jaki sposób przebiega ten proces?...

Przepisy

Sygnalizacja świetlna jest jednocześnie utrapieniem i wybawieniem kierowców. Gdy jej zabraknie, na ulicach pojawia się chaos, ale szybko pojawiające się czerwone światło potrafi być...

Naprawy

Warsztat samochodowy może okazać się twoim spełnieniem marzeń fana motoryzacji. Aby go jednak założyć, musisz wiedzieć, od czego zacząć. Czy to w ogóle jest...

Przepisy

Zakaz wjazdu do lasu to przepis, o który pyta wiele osób, zwłaszcza w sezonie grzybowym oraz letnim. Za nieprzepisowe poruszanie się po lesie możesz...

Wiadomości

Lewis Hamilton zwycięzcą dzisiejszych kwalifikacji na torze Silverstone. Brytyjczyk okazał się minimalnie szybszy od swojego głównego rywala Maxa Verstappena. Na uwagę zasługuje ósme miejsce...

Wiadomości

Wczoraj na torze Silverstone zaprezentowano model bolidu zgodny z regulacjami technicznymi, które zaczną obowiązywać od sezonu 2022. Inną nowością podczas najbliższego weekendu stanowi format...

Samochody

Silnik dwusuwowy i czterosuwowy to typy jednostek, o których słyszał nawet niezbyt zaznajomiony z tematyką motoryzacyjną kierowca. Jest jednak wiele różnic między tymi konstrukcjami....

Zobacz także

Samochody

Ze względu na letnie upały, samochód szybko się nagrzewa, a w środku panuje atmosfera sauny. Nie są to optymalne warunki do podróżowania, niezależnie od...

Wiadomości

Alfa Romeo pozostanie w Formule 1 co najmniej do końca sezonu 2024. Nie jest za to jeszcze znany skład kierowców, który będzie jeździł w...

Dokumenty

Dopiero zaczynasz swoją przygodę z motoryzacją? Jeśli tak, to oznacza, że musisz dokładnie poznać wszystkie jej tajniki. Powinieneś przecież w świadomy, bezpieczny i odpowiedzialny...

Samochody

Lakierowanie samochodów jest na tyle wymagającym i pracochłonnym zajęciem, że lepiej powierzyć je fachowcom. Czy jednak zawsze warto to zrobić? Kiedy możesz zdecydować się...

Wiadomości

Amerykańska agencja prasowa Bloomberg donosi, że Unia Europejska ma w planie od 2035 r. na swym terenie sprzedawać wyłącznie elektryczne samochody. Finalnym terminem jest...

Samochody

Ogniwo paliwowe to zasilanie, które jest ekologiczne i daje spory zysk mocy. Czy taka konstrukcja to same zalety? Dowiedz się więcej o tym przyszłościowym...

Wiadomości

W Chałupach na Półwyspie Helskim organizowany jest event o nazwie „Razem na fali”. Dzięki tej imprezie wszyscy chętni będą mogli pojechać elektrycznym vanem Mercedesa,...

Wiadomości

Od 12 lipca można składać wnioski do programu „Mój elektryk”. Celem inicjatywy jest zachęcenie osób do zakupienia elektrycznych pojazdów oraz rozwój elektryfikacji w Polsce....